Temel fark: temas geometrisi

Sabit bilyalı rulmanda taşıyıcı elemanlar küredir ve bilezik yoluna nokta temasıyla oturur. Konik makaralı rulmanda ise taşıyıcı eleman konik bir makaradır ve bilezik yoluna çizgi temasıyla oturur. Bütün davranış farkları bu tek geometrik ayrımdan doğar.

Çizgi teması yükü daha geniş bir alana dağıtır. Bu nedenle aynı dış ölçüde bir konik makaralı rulman, sabit bilyalı muadiline göre belirgin biçimde yüksek dinamik yük katsayısı C değerine sahiptir. Buna karşılık temas alanının büyüklüğü sürtünmeyi de artırır; konik makaralı rulmanın sınır devir sayısı daha düşüktür ve daha fazla ısı üretir.

Eksenel yük davranışı

Sabit bilyalı rulman öncelikle radyal yük için tasarlanmıştır. Sınırlı miktarda ve her iki yönde eksenel yük taşıyabilir. Eksenel yük radyal yükün yanında küçük kaldığı sürece sorun çıkmaz; sürekli ve yüksek eksenel yük altında ise bilya, bilezik yolunun omuz kenarına doğru kayarak erken hasar oluşturur.

Konik makaralı rulman ise yapısı gereği yüksek eksenel yük taşır, ancak yalnız tek yönde. Bu nedenle daima karşılıklı bir çift hâlinde kullanılır. İki rulman birbirine karşı çalışarak her iki yöndeki eksenel yükü karşılar. Tek başına monte edilmiş bir konik makaralı rulman, eksenel yönde tutulmadığı için görevini yapamaz.

Seçimi belirleyen sorular

  • Eksenel yük var mı, ne kadar? Sürekli ve belirgin bir eksenel yük varsa konik makaralı yönünde tercih yapılır.
  • Devir sayısı ne? Yüksek devirli uygulamalarda sabit bilyalı rulman hem daha az ısınır hem daha sessiz çalışır.
  • Rijitlik gerekiyor mu? Konik makaralı rulman ön yükle ayarlanabildiği için mil sapmasının istenmediği uygulamalarda üstündür.
  • Montaj kolaylığı önemli mi? Sabit bilyalı rulman tek parçadır ve ayar gerektirmez. Konik makaralı rulmanın iç ve dış bileziği ayrılabilir; bu montajı kolaylaştırır ama ayar gerektirir.
  • Bakım imkânı ne düzeyde? Konik makaralı rulman doğru ön yük ayarı ister; ayarın sık kontrol edilemeyeceği yerlerde sabit bilyalı çözüm daha güvenlidir.

Tipik kullanım alanları

Sabit bilyalı rulman: Elektrik motorları, fanlar, santrifüj pompalar, konveyör tamburları, tekstil tezgâhı silindirleri, küçük redüktörler. Kısacası yükün ağırlıklı olarak radyal olduğu ve devrin yüksek olduğu her yer.

Konik makaralı rulman: Araç ve römork poyraları, ağır redüktör mil yataklamaları, dişli kutuları, silindirik merdane yatakları, tarım makineleri, ağır konveyör tahrik tamburları. Radyal ve eksenel yükün birlikte bulunduğu, devrin görece düşük olduğu uygulamalar.

Ön yük ayarına dikkat

Konik makaralı rulman çiftinde ayar, ömrü doğrudan belirler. Çok gevşek ayarda mil eksenel olarak oynar, makaralar düzensiz yüklenir ve dişli teması bozulur. Çok sıkı ayarda ise rulman sürekli ön yük altında döner, sıcaklık yükselir ve ömür hızla kısalır. Ayar, üretici tarafından verilen eksenel boşluk değerine göre komparatörle yapılmalı; sıcak çalışan uygulamalarda ısıl genleşme payı bırakılmalıdır.

Uygulamanız için hangi tipin doğru olduğuna karar veremiyorsanız yük, devir ve montaj bilgilerini teknik ekibimize iletebilirsiniz.